اهل بيت در نهج البلاغه

نوشته: صائب عبدالحميد

ترجمه: عبدالله امينى

نصوص امامت در نهج البلاغه

اهميت تشريعى - عقيدتى امامت، تنها علت و انگيزه بيان اين همه روايت در سخنان و خطبههاى امام علىعليه السلام نيست، بلكه واقعيت تاريخى كه از دو سو - يعنى مفهوم عقيدتى و مصداق واقعى امامت - اين موضوع را در برگرفته، نقش بسيارى در تلاش براى كشف اين امر و روشن كردن اهميت و مشخص نمودن مصاديق امامت داشته است; به گونهاى كه تمامى ابزار و روشهاى استوار كردن مطلب و دقت نظر و تاكيد و تمركز به كار گرفته شده و با شرح و توضيح مفصل، از عاقبت غفلت و پيمودن راهى ديگر، بيم و هشدار بسيار داده شده است.

نخست آن كه اميرمؤمنان در ايام خلافتش، مقابل گروهى از امت مىايستاد[و مسايل را به طور شفاف توضيح مىداد ]امتى كه در بسيارى از امور مهم، دچار سر درگمى شده و مفاهيم براى آنها مغشوش و درهم و برهم شده بود، تا آن اندازه كه دچار وحشت و سرگردانى شده بودند. به رغم آن كه زمان چندان[از حيات پيغمبر] نگذشته بود و بسيارى از افراد، پيامبرصلى الله عليه وآله را ديده و سخنان زيادى از او شنيده بودند - كه آنان را از سرگشتگى و سرگردانى در كار خود مىرهاند - اما آن روزها، بلكه آن سالها اين ويژگى را داشت كه بسيار مهآلود بود و صورت شفاف مسايل را مىپوشاند.

امام در برابر اينان كه زير پرچم او مىجنگيدند، مىايستاد[و ناگزير به اداى توضيحات بود ]زيرا بسيارى از نيازها و شرايط بودن زير پرچم امام - كه شايسته بود بدانند - از فهمشان پوشيده مانده بود، آن چنان كه گاه برخى در اين امر دچار ترديد مىشدند، يا با اولويتى ديگر آن را برابر مىشمردند.

امامعليه السلام با تاسف و افسوس فراوان در مقابل آنها مىايستاد و برايشان خطبه مىخواند و از خود و اهل بيتش سخن مىگفت، تا آنچه را از خاطرشان فراموش شده بود، به يادشان بياورد. آنجا كه مىفرمود:

«پس، كجا مىرويد و كى باز مىگرديد؟! و حال آن كه علامتها برپا و دليلها هويدا و نشانهها پا برجاست. گمراهى تا كجا؟! سرگشتگى تا كى و چرا؟ در حالى كه خاندان پيامبرتان ميان شمايند كه زمامداران حق و يقين و پيشوايان دين هستند و با گفتار راست قريناند. پس هم چون قرآن، حرمت آنان را به خوبى در دل نگه داريد و چون شتران تشنه كه به آبشخور مىروند، روى به آنان آريد!.» ⁽¹⁾

اينها واژههايى شگفت آور و سخنانى رسا هستند كه معانى آن بى عيب و نقص بوده و از غفلت عموم مردم از مبادى اصيل رسالت اسلام، پرده برمى دارد.