از خطبههاى امام(ع) كه امام(ع)در باره شگفتى آفرينش ايراد فرموده
است.[1]
و از قدرت و جبروت و بديع لطائف صنعتخداوند اين بود،كه از آب
درياى ممتدو پر امواج،و متراكم كه امواج آن سختبه هم مىخوردند و از آن صداى
مهيبى بر مىخاستموجود جامدى آفريد،سپس طبقاتى از آن خلقت كرد،و پس از
پيوستگى آنها را از همگشود،و هفت آسمان را به وجود آورد.اين آسمانها به
فرمان او بر قرار ماندند، و در حد و اندازهاى كه از طرف خداوند بر ايشان
تعيين شده بود قرار گرفتند،و زمينى بهوجود آورد كه دريائى عظيم و مسخر
شده(جو وسيع و پهناور)آن را به دوش حمل مىكنددر برابر فرمانش خاضع،و در
برابر هيبتش تسليم است،آبهاى متحرك آن از ترس او ساكنشد سپس صخرهها،تپهها
و كوههاى زمين را آفريد و آنها را در جايگاه خود خود ثابتنگاهداشت،و در قرار
گاهشان مستقر ساخت قلههاى كوهها در هوا پيش مىرفت و ريشه آنها در آب رسوخ
مىنمود،كوهها از جاهاى پست و صاف بر آمدگى پيدا مىنمودند وكم كم ارتفاع
يافتند،،و بن آنها در درون و اعماق زمين ريشه دوانيد!
قلههاى آنها را به سوى آسمان كشيد،و نوك آنها را طولانى
ساخت.خداوند اينكوهها را تكيهگاه زمين،و ميخهاى نگهدارنده آن گردانيد.پس
آنگاه در عين متحركبودن آرام گرفت[2] نكند اهل خويش را در سقوط و اضطراب
قرار دهد،و يا آنچه را كهحمل كرده فرو اندازد و يا آن را از جاى خويش زائل
سازد.منزه است آن كس كه زمينرا در ميان آنهمه امواج نا آرام، ثابت نگهداشت.
و پس از رطوبت جوانبش،آنرا خشك ساخت(بارانهاى سيلابى پايان گرفت و
خشكيهاسر از آب بر آوردند)و آنرا جايگاه زندگى براى مخلوق خويش گردانيد،بساط
زندگى رابراى آنان،بر روى اقيانوس عظيم و راكدى كه جريان ندارد و ايستاده و
سير نمىكند گسترد،تنها بادهاى شديد و تند آن را بر هم مىزند و ابرهاى پر
باران آن را به حركت در مياورد.ايندرس عبرتى استبراى كسى كه بترسد(و احساس
مسئوليت در پيشگاه خدا كند)(ان فى ذلكلعبرة لمن يخشى)(نازعات-26.)
توضيحها:
[1]زمخشرى در جزء اول كتاب«ربيع الابرار»در باب«السماء و
الكواكب»آنرا با كمى تفاوت آورده و ابن اثير در«نهاية»ج 1 ص27
ماده«ارز»به اين خطبهامام(ع)اشاره كرده و تفاوت بين آنچه در اين دو كتاب
آمده با نهج البلاغه شاهداين است كه آنرا از مدركى غير نهج البلاغه
گرفتهاند.
(مصادر نهج البلاغه ج3 ص117)
[2]فسكنت على حركتها...
اين جمله و همچنين جمله«و عدل حركاتها بالراسيات من جلاميدها.»كه
درخطبه 91(خطبه اشباح)آمده به تعبير مرحوم علامه«سيد عبد الحسين شرف
الدين»دركتابش«مؤلفو الشيعه فى صدر الاسلام»دلالتبر حركت زمين دارد و
امام(ع)بااين جملات به اين حقيقت كه پس از سالها دانشمندان توانستند آنرا درك
كنند اشارهفرموده است.
(مصادر نهج البلاغه ص117)
براى توضيح بيشتر در زمينه تاثير كوهها در تعديل حركات زمين به
كتاب«قرآن و آخرين پيامبر»مراجعه فرمائيد.